Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi

Kentsel nüfuslar yüzyılın ortasına kadar küresel nüfusun yaklaşık üçte ikisine yükselirken, pek çok zorluk ve fırsat da ortaya çıkacaktır. Deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları gibi iklim etkilerine karşı kırılgan olan şehirler, aynı zamanda bu tür olgulara karşı etkili eylemler almak için kaynaklara ve etkiye de sahiptir.

» Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi Çerçevesi

Giriş

GPC, şehirlerin GHG emisyonlarını tutarlı ve şeffaf biçimde ölçmesi ve raporlaması için standartlaştırılmış bir çerçeve sunar. Başlıca amaçları şunlardır:

İklim Eylemi Planlamasını Desteklemek – Şehirlerin etkili iklim stratejileri için gerekli sera gazı envanterlerini geliştirmesine yönelik tam bir metodolojik set sunmak.

Temel Düzeyleri Oluşturmak ve İlerlemeyi İzlemek – Tüm yerel şehirler için emisyon azaltım hedefleri belirlenmesini ve zaman içinde ilerlemenin izlenmesini sağlamak.

Tutarlılık ve Şeffaflığı Sağlamak – Şehirlerin performansını karşılaştırmak ve uluslararası GHG muhasebesi ilkelerine uyum sağlamak için standart raporlamayı teşvik etmek.

Veri Toplulaştırmayı Kolaylaştırmak – GHG envanteri kalitesini iyileştirmek için şehir envanterlerinin alt ulusal ve ulusal düzeylerde toplulaştırılmasını sağlamak.

Azaltımda Şehirlerin Rolünü Öne Çıkarmak – Şehirlerin, standartlaştırılmış ölçüm ve raporlama yoluyla iklim değişikliğine karşı küresel çabalardaki paylarını raporlayabilmesi.

GPC’yi Kimler Kullanmalı

Genel olarak GPC şehirler için tasarlanmıştır; ancak kasabalar, mahalleler veya iller gibi daha küçük alanlara da uyarlanabilir. Bu GPC yönergeleri, GHG envanterlerini iyileştirmek için birden fazla şehirden emisyonları konsolide etmek ve aynı zamanda azaltım faaliyetlerine ilişkin daha geniş politikayı bilgilendirmek üzere bölgesel veya ulusal politika yapıcılar tarafından da kullanılabilir.

GPC’nin Kullanımı

GPC, şehirlerin GHG emisyonlarını iki yaklaşım kullanarak ölçmesini ve açıklamasını gerektirir:

Coğrafi Olarak Tanımlanmış Emisyonlar – Şehrin coğrafi alanı içinde kalan emisyonlara odaklanır ve böylece çifte sayım olmadan bölgesel veya ulusal düzeyde toplulaştırılabilir.

Şehir Kaynaklı Emisyonlar – Genellikle şehir işlevleriyle ilişkili olmakla birlikte, şehir eylemlerinin sonucu olarak sınır dışında gerçekleşen emisyonları ifade eder.

Ayrıca sabit enerji, ulaşım, atık, endüstriyel prosesler ve tarım gibi farklı sektörlere göre rehberlik içerir. GPC aynı zamanda şehirlerin standartlaştırılmış envanterler hazırlayabilmesi için hesaplama metodolojileri, veri seçenekleri ve raporlama şablonları da sunar.

Diğer Protokollerle İlişkisi

GPC, 2006 IPCC Kılavuzları ve Küresel Belediye Başkanları Sözleşmesi’nin Ortak Raporlama Çerçevesi gibi öncü standartların üzerine inşa edilmiştir ve bunların yerini alacaktır. Amaç, daha geniş iklim eylemi çerçeve koşullarına entegrasyonu ve uluslararası uygulamalar arasında tutarlı pratiği sağlamaktır.

GPC’nin Geliştirilmesi

GPC; Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI), C40 Cities Climate Leadership Group ve ICLEI-Local Governments for Sustainability tarafından ortaklaşa geliştirilmiş, kapsamlı pilot uygulamalardan geçirilmiş ve kamu istişaresine açılmıştır. Güncellemeler, kamu geri bildirimini ve on yıllık IPCC kılavuzlarıyla en güncel uyumu içererek standardın güncel ve hassas kalmasını sağlar.

Yerel Yönetim Operasyonları

Şehirler ayrıca kendi operasyonlarından kaynaklanan emisyonları belirlemek için bir Yerel Yönetim Operasyonları (LGO) envanteri de yürütebilir. GPC bir LGO envanterini zorunlu kılmasa da, veri toplama; belediye faaliyetleri içinde azaltım fırsatlarını belirlemek ve şehir çapındaki envanteri tamamlamak için kullanılabilir.

Muhasebe ve Raporlama İlkeleri

GPC, GHG envanterlerinin şu şekilde olmasını sağlamak için ilkeleri vurgular:

İlgili – Kapsam dahilindeki şehir faaliyetleri ve tüketim kalıplarından kaynaklanan emisyonları doğru biçimde yansıtmak.

Tam – Envanter sınırı içindeki tüm emisyonları dahil etmek ve tüm hariç tutmaları gerekçelendirmek.

Tutarlı – Anlamlı zaman serisi karşılaştırmaları için karşılaştırılabilir metodolojiler kullanmak.

Şeffaf – Doğrulama için tüm veri kaynaklarını, emisyon faktörlerini ve metodolojileri belgelemek.

Doğru – Hassas hesaplamalarla raporlanan bilginin güvenilirliğini tesis etmek.

Gösterim Anahtarları

Şeffaflığı korurken veri boşluklarını yönetmek için GPC gösterim anahtarlarını kullanır:

• IE (Başka Yerde Dahil): Başka bir kategoride tahmin edilen emisyonlar.
• NE (Tahmin Edilmedi): Emisyonlar gerçekleşir ancak tahmin edilmemiştir.
• NO (Gerçekleşmiyor): Faaliyet veya süreç şehir içinde gerçekleşmiyor.
• C (Gizli): Gizli bilgiyi korumak için raporlanmayan emisyonlar.

Envanter Sınırının Belirlenmesi

Coğrafi Sınır – İdari sınırlar veya yetki alanı sınırlarıyla çakışacak şekilde tanımlanır. 

Zaman Dilimleri – Bu, genellikle yeknesak karşılaştırma için takvim yılıdır. 

Sera Gazları – CO2, CH4,N2O, HFCs, PFCs, SF6, NF3. 

GHG Emisyon Kaynakları – Enerji, ulaşım, atık, endüstriyel prosesler ve tarım gibi sektörlere göre sınıflandırılan kaynaklar. 

Emisyon Kapsamları:

Kapsam 1 – Bir şehrin coğrafi sınırı içindeki doğrudan emisyonlar.

Kapsam 2 – Şehirde tüketilen ancak şebeke üzerinden sağlanan enerjiden kaynaklanan dolaylı emisyonlar.

Kapsam 3 – Şehir faaliyetlerinden kaynaklanan, şehrin coğrafi sınırının ötesindeki diğer dolaylı emisyonlar

» Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi Yöntemleri

GHG Emisyonlarının Hesaplanmasına Genel Bakış

Hesaplama Metodolojisi

Şehirler, sera gazı (GHG) emisyon düzeylerini; bilgi gereksinimleri ve envanter hedefleriyle uyumlu metodolojiler kullanarak belirlemeye teşvik edilmiştir. GPC’nin temel nedenlerinden biri, benzer metodolojiler sunarak tüm çalışmaların güvenilir ve karşılaştırılabilir olmasını sağlamaktır. Buna göre, başlıca üç yöntem şunlardır:

Yukarıdan Aşağıya Yaklaşım: Önce ulusal veya bölgesel veriler kullanılır, ardından bu veriler şehir düzeyine ölçeklenir. Şehre özgü verilerin yetersiz olduğu durumlarda kullanılır; ancak ölçekleme varsayımlarına bağlı belirsizlikler doğurabilir.

Aşağıdan Yukarıya Yaklaşım: Bu strateji, şehir verilerini doğrudan şehrin tipik veri kaynaklarından türetir. Daha doğru tahminler sağlar ancak daha fazla veri toplanmasını gerektirir.

Hibrit Yaklaşım: En önemli mevcut verilerle çalışmak için yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya yaklaşımlarını bir arada kullanan stratejidir.

Faaliyet Verileri ve Emisyon Faktörleri

Faaliyet Verilerinin Toplanması: Bu; ne kadar litre yakıt tüketildiği, bir aracın kaç kilometre yol yaptığı veya kaç ton atık üretildiği gibi emisyon üreten faaliyetlere ilişkin bilginin kaydedilmesidir. Mevcut olduğunda yerel, kaliteli verilere özellikle önem verilmelidir; en yetkili ulusal GHG envanterlerinden, bakanlıklardan, yükseköğretim ve araştırma kurumlarından ve farklı alanlardaki uzmanlardan alınmalıdır.

Faaliyet Verilerinin Kaynağı: Modellenen topluluğun güvenilirliği ve ilgililiği için her zaman uluslararası veriler yerine yerel/ulusal verileri tercih edin ve kullanın. Böyle yerel verilerin yokluğunda, ülkedeki diğer şehirlerden veya bölgelerden alınan varsayılan veriler ya da faaliyet verileri; ilgili yerel koşullara uyarlanarak kullanılabilir.

Emisyon Faktörleri: Bu değerler, bir sürecin/faaliyetin tek bir birimi başına düşen GHG emisyonlarını tanımlar; örneğin 1 kWh elektrik enerjisi üretimi xxxx kg karbon emisyonu ile ilişkilidir. Şehirler doğruluğu artırmak için kendi faktörlerini benimseyebilir; bu mümkün değilse GPC’deki varsayılan faktörler uygulanabilir.

CO₂ Eşdeğerine Dönüşüm: İklimi etkilediği kabul edilen gazların her bir gaz için ton cinsinden sunulması ve karşılaştırmaya yardımcı olmak üzere en güncel IPCC raporlarına dayalı uygun Küresel Isınma Potansiyelleri kullanılarak CO2 eşdeğerine (CO2e) dönüştürülmesi zorunludur.

Veri Kalitesi ve Doğrulama

Veri Kalitesi ve Belirsizliğin Yönetimi: Veri toplama ve derleme faaliyetlerinin tüm aşamalarında kontrol ve kalite güvence önlemlerinin uygulanmasını kapsar. Veri kaynaklarını doğrulayın, hesaplamaları doğrulayın ve yapılan tüm varsayımların ve adımların kaydını tutun. Zaman içinde yeni veriler toplandıkça veya keşfedildikçe verilerin düzenli olarak gözden geçirilmesi ve değiştirilmesi için bir süreç olmalıdır.

Doğrulama: Zorunlu olmamakla birlikte, doğrulama (iç veya dış yöntemlerle) GHG envanterinin güvenilirliğini güçlendirir. Yani verilerin yeterliliğini ve güvenilirliğini ve GPC ilkelerine uyumu kontrol eder.

Sabit Enerji

Emisyonların Kapsama Göre Sınıflandırılması

Kapsam 1: Şehir sınırları içinde yakıtların yakılmasından kaynaklanan tüm emisyonlar (ör. konut ve resmi binalarda ısınma için gaz yakılması, fabrikalardaki kazanlarda kullanılan gaz).

Kapsam 2: Şehirde kullanılan, ancak şehir dışında üretilen elektriğin kullanımına doğrudan bağlı emisyonlar.

Kapsam 3: Şehir faaliyetleri ve şehrin kendisi sonucu belirli bir şehrin dışında üretilen emisyonlar (ör. şehirde kullanılan yakıtın üretimi ve taşınması).

Enerji Kaynağı Alt Sektörleri

• Konut Binaları
• Ticari ve Kurumsal Tesisler
• İmalat Sanayileri
• Enerji Sanayileri
• Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Faaliyetleri

Emisyonların Hesaplanması

Sabit Yakıt Yakımı: Ne kadar emisyon salındığını belirlemek için, tüketilen yakıt miktarını yakıt türü ve içeriğine (kömür, petrol, doğal gaz ve biyokütle gibi) göre emisyon katsayısı ile çarpın. Yanma özelliklerini de unutmayın; örneğin karbon oranı ve enerji dönüşüm verimliliği.

Kaçak Emisyonlar: Yakıtların çıkarılması ve dönüştürülmesi ile depolama ve taşımaya ilişkin kontrolsüz sera gazı salımlarının tümünü dahil edin. İlgili yakıta ve karşılık gelen tedarik aşamalarına göre uygun emisyon oranlarını kullanın.

Şebekeden Sağlanan Enerji Tüketimi: Kullanılan elektrik, sıcak su, buhar veya soğutma miktarı ile şebeke emisyon faktörünü esas alarak tüm emisyon miktarlarını tahmin edin.

İletim ve Dağıtım Kayıpları: Verimsiz şebekeler nedeniyle enerji taşınması sırasında oluşan enerji kaybına bağlı emisyonları değerlendirin. Kayıpları etkileyen değişkenler; iletim hatlarının uzunluğu, şebeke verimliliği ve enerji bileşimidir.

Veri Toplama ve Yönetimi

Veri Kaynakları: Kamu hizmeti sağlayıcıları, yerel otoriteler ve enerji değerlendirmeleri. Enerji verileri her alt sektör ve yakıt ile alt yakıt türü için toplanmalıdır.

Veri Yönetimi Uygulamaları: 

Emisyon Faktörlerinin Güncellenmesi – Teknolojik gelişmeler ve enerji kaynaklarındaki değişimler göz önünde bulundurularak periyodik güncelleme yapılması gereklidir.

Enerji Tüketiminin Takibi – Verimlilik süreçleri ve enerji tasarrufu önlemleri uygulandıkça zaman içinde eğilimler beklenmelidir.

Dokümantasyon – Envanter içindeki şeffaf ve geleceğe dönük ilgili varsayımlar ile yöntemleri kapsar.

Ulaşım

Emisyonların Kapsama Göre Sınıflandırılması

Kapsam 1: Emisyonlar, ulaşım sistemlerinden şehir sınırları içinde fiziksel olarak gerçekleşir.

Kapsam 2:Çeşitli kentsel ulaşım türlerine elektrik tedarikiyle ilişkili emisyonları gösterir.

Kapsam 3: İlgili şehrin sınırları dışında gerçekleşen; ancak bu şehirle ilgili faaliyetlerden kaynaklanan emisyonları gösterir (ör. sınır ötesi taşımacılık).

Ulaşım Türleri

Kara Yolu Ulaşımı – Otomobiller, bisikletler, motosikletler, hizmet araçları ve yolcu otobüsleri gibi araçları içerir.

Demiryolları – Metro hatları, banliyö/uzun mesafe trenleri, turistik ve yük trenleri.

Su Yolu Taşımacılığı – Yolcu tekneleri ve feribotlar gibi teknelerle yapılan taşımacılığı; ayrıca ticari deniz taşımacılığını ve iş amaçlı su yolu taşımacılığını kapsar (tamamıyla bununla sınırlı değildir).

Havacılık – Şehirlerde işletilen hava araçları.

Arazi/Off-road Ulaşım – Örneğin yükleyiciler, ekskavatörler ve toprak işleme ekipmanları.

Emisyonların Hesaplanması

• Kara Yolu Ulaşımı:
• Yakıt-Temelli Yaklaşım: Tüketilen toplam yakıt × her yakıt türü için emisyon faktörü.
• Araç-Kilometre (VKT) Yaklaşımı: Toplam kat edilen mesafe × araç türü başına emisyon faktörü.
• Hibrit Yaklaşım: Daha hassas tahminler için yakıt tüketimi ve VKT verilerini birleştirir.
• Demiryolları:
• Dizel Trenler: Yakıt tüketimi × emisyon faktörü.
• Elektrikli Trenler: Elektrik tüketimi × şebeke emisyon faktörü.
• Karma Operasyonlar: Emisyonları dizel ve elektrik güç kaynakları için ayrı ayrı hesaplayın.
• Su Yolu Taşımacılığı:
• Yakıt-Temelli Yaklaşım: Denizcilik yakıtı tüketimi × emisyon faktörü.
• Faaliyet-Temelli Yaklaşım: Gemi faaliyet verileri × gemi türüne ve kullanılan yakıta özgü emisyon faktörleri.
• Havacılık:
• Yakıt-Temelli Yaklaşım: Tüketilen havacılık yakıtı × emisyon faktörü.
• Uçuş Faaliyeti Yaklaşımı: Uçak hareketleri × uçak türleri için emisyon faktörleri.
• Arazi/Off-road Ulaşım:
• Yakıt-Temelli Yaklaşım: Ekipmanın tükettiği yakıt × emisyon faktörü.
• Faaliyet-Temelli Yaklaşım: Ekipmanın operasyonel verileri × emisyon faktörleri.

Veri Toplama ve Yönetimi

• Veri Kaynakları: Ulaşım anketleri, yakıt satış verileri, araç tescil kayıtları, trafik izleme sistemleri.
• Veri Yönetimi Uygulamaları:
• Yakıt Tüketiminin Takibi: Yakıt türü ve ulaşım türüne göre.
• Araç Faaliyetinin İzlenmesi: VKT ve trafik hacimlerini düzenli olarak toplayın.
• Dokümantasyon: Metodolojiler ve varsayımlara ilişkin ayrıntılı kayıtlar tutun.

Atık

Emisyonların Kapsama Göre Sınıflandırılması

Kapsam 1 şehir tüzel kişiliğine ait atık ve atık su arıtma tesislerinden kaynaklanan doğrudan emisyonları kapsar. 

Kapsam 2 bu tesisler tarafından tüketilen ve şebeke üzerinden sağlanan enerjiyle ilişkili dolaylı emisyonları içerir. 

Kapsam 3, şehir atığı nedeniyle şehir dışında yürütülen tüm atık yönetimi faaliyetlerinden doğan tüm dolaylı emisyonlar olarak tanımlanabilir.

Katı Atık Türleri

• Belediye Katı Atığı (MSW)
• Endüstriyel Atık
• Tehlikeli Atık
• İnşaat ve Yıkım Atığı

Emisyonların Hesaplanması

Katı Atık Bertarafı:

Düzenli Depolama: Anaerobik ayrışmadan kaynaklanan metan emisyonları; atık miktarı, bileşimi, yönetim uygulaması ve metan oksidasyon faktörlerine göre hesaplanır.

Kompostlama: Kompostlanan atık miktarı ve süreç verimliliğine göre metan ve diazot monoksit (N2O) emisyonları.

Anaerobik Çürütme: Metanın geri kazanımı ve enerji değerinin kullanımı dikkate alınarak metan emisyonları.

Yakma: Atık miktarı ve bileşimi esas alınarak yanmadan kaynaklanan CO₂ emisyonları.

Biyolojik Arıtma: Olası metan geri kazanımı da dahil olmak üzere kompostlama ve anaerobik çürütmeden kaynaklanan emisyonları dikkate alın.

Yakma ve Açıkta Yakma: Yakılan atık miktarı ve yanma verimliliğinin bir fonksiyonu olarak emisyonları sayısallaştırın; GHG dışında sınıflandırılan kirleticileri hariç tutmayın.

Atık Su Arıtımı ve Deşarjı

Metan Emisyonları: Arıtma süreçlerindeki anaerobik ayrışmadan kaynaklanır; içerikteki organik madde ve metan düzeltme faktörlerine göre miktar hesaplanır.

Diazot Monoksit (N2O) Emisyonları: Nitrifikasyon ve denitrifikasyon süreçlerinden kaynaklanır; azot içeriği ve arıtma türüne göre hesaplanır.

Veri Toplama ve Yönetimi

Veri Kaynakları: Atık yönetimi kurumları, arıtma tesisi işletmecileri, izleme kurumlarının çevresel raporları.

Veri Yönetimi Uygulamaları:

Atık Üretimi ve Bertarafın Takibi: Yönetim değerlendirmesi için atık türüne göre izleyin.

Tesis Operasyonlarının İzlenmesi: Enerji tüketimi, verimlilik ve emisyonlara ilişkin verileri zaman içinde toplayın ve izleyin.

Dokümantasyon: Şeffaflık ve gelecekteki güncellemeler için ayrıntılı kayıtlar tutun.

Endüstriyel Prosesler ve Ürün Kullanımı (IPPU)

Emisyonların Kapsama Göre Sınıflandırılması

Kapsam 1: Endüstriyel şehir içinde süreçlerin ve ürünlerin kullanımından kaynaklanan doğrudan emisyonlar.

Kapsam 2: Bu süreçlerde kullanılan, şebekeden sağlanan enerjiye bağlı olarak oluşan dolaylı emisyonlar.

Kapsam 3: Örneğin ham maddelerin üretimi gibi, endüstriyel faaliyetlere atfedilen ve şehir dışında gerçekleşen dolaylı emisyonlar.

Endüstriyel Prosesler

• Kimyasal Üretim: Amonyak ve nitrik asit üretiminden kaynaklanan emisyonlar.
• Metal Üretimi: Çelik ve alüminyum imalatından kaynaklanan emisyonlar.
• Mineral İşleme: Çimento ve kireç üretiminden kaynaklanan emisyonlar.
• Ürün Kullanımı: GHG içeren soğutucu akışkanlar, köpükler ve aerosollerden kaynaklanan emisyonlar.

Emisyonların Hesaplanması

• Prosese Özgü Yöntemler:
• Çimento Üretimi: Üretilen klinker miktarı × ham maddelere ve süreç verimliliğine dayalı emisyon faktörleri.
• Kireç Üretimi: Üretilen kireç ve malzeme bileşimi dikkate alınarak çimentoya benzer.
• Amonyak Üretimi: Üretilen amonyak miktarı ve süreç verimliliğine dayanır.
• Çelik Üretimi: Üretilen çelik miktarı × üretim süreci için emisyon faktörleri.
• Ürün Kullanımı Emisyonları:
• Soğutucu Akışkanlar: Kullanılan tür ve miktar × sızıntı oranları ve ekipman ömrü.
• Köpükler ve Aerosoller: Ürün miktarı × kullanım ve bertaraf sırasında GHG salım oranları.

Veri Toplama ve Yönetimi

Veri Kaynakları: Sanayiciler, üreticiler ve çevresel raporlar.

Veri Yönetimi Uygulamaları:

Endüstriyel Üretimin Takibi: Eğilim analizi ve etki değerlendirmesi için sektör ve prosese göre izleyin.

Ürün Kullanımının İzlenmesi: Kullanımda olan ve bertaraf edilecek GHG içeren ürünler daha düzenli biçimde incelenecektir.

Dokümantasyon: Tüm hesaplamaları ve varsayımları iyi biçimde belgelendirin.

Tarım, Ormancılık ve Diğer Arazi Kullanımı (AFOLU)

Emisyonların Kapsama Göre Sınıflandırılması

Kapsam 1 şehir sınırları içindeki tüm AFOLU faaliyetlerinden kaynaklanan doğrudan emisyon kaynaklarını kapsar. 

Kapsam 2 AFOLU faaliyetleri için şebekeden çekilen enerjiden kaynaklanan dolaylı emisyonları içerir. 

Kapsam 3 şehir dışındaki AFOLU ile ilişkili dolaylı emisyonları ifade eder (ör. ithal tarımsal ürünler).

AFOLU Faaliyetleri

Hayvancılık Yönetimi: Hayvanların enterik fermantasyonundan ve gübre yönetiminden kaynaklanan metan; gübre uygulamalarından kaynaklanan diazot monoksit (N2O).

Arazi Kullanımı Değişiklikleri: Ormansızlaşma, yeniden ormanlaştırma ve ağaçlandırmanın CO2 emisyonları ve karbon stoklarındaki ilişkili değişimler.

Toplulaştırılmış Kaynaklar ve Arazi Kaynaklı CO2 Dışı Emisyonlar: Pirinç tarımından, gübre uygulamasından ve biyokütle yakımından kaynaklanan metan emisyonları.

Emisyonların Hesaplanması

• Hayvancılık Emisyonları:
• Enterik Fermantasyon: Hayvan sayısı × türe özgü emisyon faktörleri.
• Gübre Yönetimi: Gübre miktarı × yönetim sistemine dayalı emisyon faktörleri.
• Arazi Kullanımı ve Arazi Kullanımı Değişikliği:
• Ormansızlaşma: Temizlenen alan × biyokütlenin karbon içeriği ve biyokütlenin akıbeti.
• Ağaçlandırma/Yeniden Ormanlaştırma: Ağaç türleri ve büyüme hızlarına dayalı karbon tutumu modellemesi. Toprak Karbonu Değişimleri: Arazi kullanım türü, toprak türü ve yönetim uygulamalarına göre hesaplanır.
• Yeniden Ormanlaştırma: Ağaç türüne ve büyümesine göre karbondioksit emilimi. Toprak Karbonu Değişimleri: Arazi kullanımı, toprak türü, yönetim uygulamalarına göre hesaplanır.
• Toplulaştırılmış Kaynaklar:
• Pirinç Tarımı: Ekilen alan × su yönetimi dikkate alınarak emisyon faktörleri.
• Gübre Uygulaması: Uygulanan miktar × toprak türü ve iklime yönelik emisyon faktörleri.

Veri Toplama ve Yönetimi

• Veri Kaynakları: Tarım anketleri, arazi kullanım haritaları, çevresel raporlar.
• Veri Yönetimi Uygulamaları:
• Arazi Kullanımı Değişikliklerinin Takibi: Eğilimler ve etki değerlendirmesi için tür ve alana göre izleyin.
• Tarımsal Uygulamaların İzlenmesi: Hayvancılık, gübre kullanımı, ürün ekimi hakkında düzenli veri toplanması.
• Dokümantasyon: Şeffaflık için varsayımlar ve metodolojilere ilişkin ayrıntılı kayıtlar.

» Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi Standartları

Envanter Kalitesinin Yönetimi

Bir şehrin sera gazı (GHG) envanterinin kalitesini zaman içinde korumak; güvenilirliğini ve itibarını artırmak için son derece önemlidir. Topluluk Ölçeğinde Sera Gazı Emisyon Envanterleri için Küresel Protokol (GPC), envanter süreci için sağlam bir yönetim planının nasıl geliştirileceğine ilişkin talimatlar sağlar. Bu tür planlar genellikle şunları kapsar:

Metodoloji Seçimi

Şehirlerin; envanter sınırlarına, veri mevcudiyetine ve raporlama gerekliliklerine uygun yöntemleri seçmesi ve mümkün olduğunca uygulaması gerekir. Bu metodolojiler GPC rehberiyle uyumlu olmalı ve yeni veriler ile araştırmalar ortaya çıktıkça düzenli olarak gözden geçirilmeli ve güncellenmelidir. Ortak bir yöntem, emisyon verilerinin zaman içinde güvenilir ve karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Veri Toplama ve Depolama

Verilerin toplanması, depolanması ve yönetilmesi için etkili prosedürlerin uygulanması esastır. Şehirler şunları yapmalıdır:

Veri Yönetim Sistemleri Kurmak: Gelen envanter verilerini yönetilebilir ve kolay erişilebilir bölümlere ayıran veritabanları başlatmak.

Veri Kaynaklarını Belgelemek: Veri kaynaklarına ilişkin kapsamlı bir rehber oluşturmak.

Verileri Düzenli Olarak Güncellemek ve Doğrulamak: Verilerin geçerli ve güncel olmasını sağlamak için periyodik incelemeler yapmak.

Güvenilir veri toplama ve depolama uygulamaları, envanterin doğruluğunu artırır ve gelecekteki güncellemeleri kolaylaştırır.

Dokümantasyon ve Raporlama

Envanterde kullanılan varsayımların, yöntemlerin ve veri kaynaklarının kapsamlı biçimde belgelenmesi; şeffaflık ve doğrulanabilirlik için esastır.

GPC, şehirlerin envanter sonuçlarını açık ve tutarlı biçimde raporlayabilmesi için şablonlar ve yönergeler sunar. Doğru dokümantasyon şunları sağlar:

Şeffaflık: Paydaşlar envanterin nasıl derlendiğini anlayabilir.

Doğrulamayı Kolaylaştırır: Dış taraflar verinin ne kadar doğru ve güvenilir olduğunu değerlendirebilir.

Kalite Güvencesi ve Kontrol

Veri doğruluğunu ve bütünlüğünü sağlamak için envanter süreci boyunca kalite güvencesi ve kontrol prosedürleri uygulanmalıdır. Bu şunları içerir:

Hesaplamaların çapraz kontrolü: Matematiksel hesaplamalar ve formüller doğrulanmalıdır.

Veri kaynaklarının doğrulanması: Veri girdileri, kaynakların güvenilirliğini kontrol edebilir.

Düzenli inceleme yapmak: İyileştirmeler için tüm envanter sürecini zaman zaman gözden geçirin.

Yüksek kalite standartlarının korunması, GHG envanterlerinin güvenilirliğini artırır ve bilinçli karar almayı destekler.

» Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi Azaltımları ve Hedefleri

Azaltımlar

Şehirler, sera gazı çalışmalarını (GHG envanterlerini) azaltım hedefleri belirlemek ve zaman içinde gerçekleşen ilerlemeyi izlemek için gelişen bir temelde kullanır. Topluluk Ölçeğinde Sera Gazı Emisyon Envanterleri için Küresel Protokol (GPC), şehirlerin Paris Anlaşması gibi uluslararası iklim hedefleriyle uyumlu iddialı hedefler belirleyerek geliştirmeye teşvik edildiği hedeflerin; mekân ve zaman boyunca tutarlı izleme için envanter sınırlarıyla eşleşmesini sağlamak üzere rehberlik sunar.

SMART Azaltım Hedefleri Belirlemek

Azaltım hedefleri şöyle olmalıdır:

• Spesifik: Açıkça tanımlanmış ve kesin.
• Ölçülebilir: İlerlemeyi izlemek için nicel.
• Ulaşılabilir: Şehrin kaynakları göz önünde bulundurulduğunda gerçekçi.
• İlgili: Daha geniş iklim hedefleriyle uyumlu.
• Zamana Bağlı: Başarı için net bir zaman çizelgesine sahip.

GPC, şehir otoritelerini kısa vadeli ve uzun vadeli hedefler belirlemeye teşvik eder. Bu kısa vadeli hedefler, uzun vadeli hedefler için ara kilometre taşları olarak işlev görür ve bir şehrin azaltım önlemlerini benimseme kapasitesiyle ilişkili olacak şekilde en güncel GHG envanter verilerinden türetilmelidir.

Hedefleri Envanter Sınırlarıyla Uyumlu Hale Getirmek

Azaltım hedefi sınırı, hedefe yönelik ölçülen ilerlemenin izlenebilmesi için GHG envanter sınırıyla uyumlu olmalıdır. Sınırlar farklıysa şehirler tarafından açık ve şeffaf açıklamalar sağlanmalıdır. Hedeflerin envanter sınırıyla uyumlu hale getirilmesi:

İlgili tüm paydaşlar için şehrin iklim taahhütlerini netleştirmeye yardımcı olur.

Şehrin bölgesel veya ulusal düzeydeki diğer iklim hedefleriyle entegrasyonunu mümkün kılar.

Daha şeffaf ve hesap verebilir bir iklim eylemi planlama sürecini teşvik eder.

Zaman İçinde Emisyonların Takibi

Emisyonların zaman içinde izlenmesi, azaltım çabalarının etkinliğini değerlendirmek için esastır. GPC şehirlerin şunları yapmasını önerir:

Sistematik ve Sürekli Emisyon İzleme: Zaman içinde karşılaştırılabilirliği korumak için emisyon ölçümünde standartlaştırılmış yöntemleri tutarlı biçimde kullanın.

• Aşağıdaki gibi önemli değişiklikler olduğunda emisyonları yeniden hesaplayın:

Emisyon Faktörü Güncellemeleri: Yeni bilimsel veriler veya teknolojik değişim, daha önce değerlendirilmiş tarihsel emisyonların bu yeni faktörlere göre yeniden hesaplanmasını gerektirir.

Envanter sınırlarında değişiklik: Coğrafi veya sektörel sınırlar değiştiğinde karşılaştırılabilirlik için önceki emisyonlarda düzenleme yapılmalıdır.

Veri Kalitesinin Artması: Daha iyi veriler mevcut olduğunda doğruluğu artırmak için geçmiş emisyonları iyileştirin.

Düzenli yeniden hesaplamalar envanteri doğru ve güncel tutar. Şehirler tüm yeniden hesaplamaları belgelemeli ve şeffaflığı korumak için değişikliklere ilişkin açık açıklamalar sunmalıdır.

Hedef Belirleme

Güncellenen Amaç ve Hedeflerin Raporlanması

Şehirler, azaltım amaç ve hedeflerini periyodik olarak güncelleyerek şunları yansıtmalıdır:

• GHG envanterlerindeki değişiklikler.
• Daha geniş iklim politikalarındaki gelişmeler.
• Mevcut hedeflere yönelik ilerleme.

GPC, paydaşları aşağıdakiler hakkında bilgilendirmek için şeffaf raporlama uygulamalarına ilişkin rehberlik sağlar:

• Şehrin emisyonları azaltmadaki ilerlemesi.
• İklim eylemi planındaki her türlü ayarlama.

» Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi Doğrulama ve Sertifikasyon

Emisyonların Doğrulanması

​Belirli bir şehrin sera gazı (GHG) envanterinin kontrol edilmesi, envanteri daha sağlam ve güvenilir kılar; ancak bu, ne Protokol kapsamında ne de Topluluk Ölçeğinde Sera Gazı Emisyon Envanterleri için Küresel Protokol (GPC) kapsamında bir zorunluluktur. GPC, doğrulama türlerini açıklar:

Öz Doğrulama

Şehir çalışanlarının kendileri veya atanmış bir doğrulama grubu tarafından yapılır.

Envanterdeki hataları veya tutarsızlıkları bulur.

Kaynakların ele alınmasında ve belirlenme yöntemlerinde bazı özellikleri ortaya koyar.

GHG envanterleme için kurumsal kabiliyetleri güçlendirir ve envanterin doğruluğunu artırır.

Üçüncü Taraf Doğrulaması

Denetim veya danışmanlık dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, bağımsız bir üçüncü taraf uzman tarafından gerçekleştirilir.

Envanterin miktarı ve doğruluğu hakkında daha iyi bir temel sağlar.

Dış taraflar; yani vatandaşlar, işletmeler ve kamu otoriteleri arasında güvenilirliği artırır.

Belirli bir açıklık düzeyini ve sorumluluk almaya istekliliği vurgular.

Doğrulama Parametreleri

GPC, doğrulama sürecine rehberlik etmek için belirli parametreler özetler:

Doğrulamanın Kapsamı: Raporlanması gereken tüm sektörleri, kaynakları ve gazları içeren tam envanteri dahil etmek en iyisidir. Şehirler kaynaklar açısından kısıtlı olabileceğinden, ekonominin ana sektörlerini veya şehirlerde ilgi konusu önemli veri kaynaklarını ve emisyon üreten faaliyetleri dikkate almak için kullanılan mekânsal ölçeği göz ardı etmemelidir.

Doğrulama Metodolojileri: GPC spesifikasyonlarına uygun olmalı ve/veya veri kaynaklarının, emisyon faktörlerinin ve hesaplamaların orantılı bir incelemesini içermelidir. Şehrin uyguladığı kalite güvence ve kalite kontrol önlemlerinin yeterliliğini değerlendirir.

Güvence Düzeyi: İncelemenin ayrıntı düzeyine dayanır. Belediyeler, yeterli analitik fayda sağlayan ve kaynakları ile ihtiyaçlarını aşmayan bir düzey bulmalıdır.

Doğrulama Süreci

Doğrulama süreci birkaç temel adımdan oluşur:

Planlama

Açıkça ifade edilebilen hedefleri, kapsamı ve metodolojileri belirleyin.

Denetime uygun olan denetim firmasını (iç veya dış) seçin.

Güvencenin kapsamını belirleyin.

Doğrulama faaliyetlerini genişletilmiş takvime yerleştirin.

Veri Toplama ve İnceleme

Faaliyet verileri, emisyon faktörleri ve hesaplamalarda kullanılan yöntemler dahil olmak üzere envantere uygun tüm veriler inceleme için temin edilmelidir. Bu, ikincil kaynaklarla çapraz referans vermeyi de içerebilir.

Bir sonraki yaklaşım, hesaplama kontrolünü içerir. Üçüncü taraftan destek talep edilebilir; bu, işletme yöneticilerinin toplanan verilerin sonuçlarını doğrulaması gerektiğinde sunulabilir.

Kullanımdaki fiziksel ve teknik sistemlerin ve veritabanlarının mevcut verileri etkili biçimde yönetip yönetmediğini değerlendirin.

Değerlendirme

Envanter kalitesinin korunup korunmadığını kontrol edin. 

Benimsenen yöntemlerin aynı derecede uygun olduğundan emin olun ve bilgi kaynaklarının güvenilirliğini doğrulayın.

Kaydedilen ilerlemeye bakılmaksızın envanterdeki olası eksikleri belirtin.

Raporlama

Yapılan doğrulamaya ilişkin kayıtlar için güvenilir bir doğrulama raporu hazırlanmalıdır.

Doğrulayıcının bulguları, etki azaltım stratejileri ve nihai hale getirme prosedürleri not edilecektir.

Ulaşılan herhangi bir sonucun gerekçeleri açıkça belirtilmelidir.

Takip

Doğrulama sırasında gözden geçirilen gerekliliklere ilişkin en yüksek düzeyde uyumu sağlayın.

Hesaplamaların düzeltilmesi ve metodolojinin gözden geçirilmesi de dahil olmak üzere bu hususların ele alınmasına yardımcı olacak değişiklikleri uygulayın.

Veri organizasyonu ilkelerinin güncellenmesini de buna dahil edin.

Doğrulamanın Faydaları

Güvenilirliği Artırır: İşlevlerin doğru ve açık biçimde yürütülebilmesiyle ilgili tarafların güvenini tesis eder.

Karar Almaya Destek Olur: Planlama ve politika geliştirme sürecinde bilginin tarafsızlığına ilişkin güvence sağlar.

İyileştirmeleri Belirler: Mevcut veri toplama ve envanter süreçlerindeki sorunları ve süreçleri iyileştirme yollarını tespit etmeye de yardımcı olur.

En İyi Uygulamalarla Uyum Sağlar: Şehrin iklim eylemi hedeflerini yeniden çerçeveler ve doğru süreçlerin kullanımı sayesinde şehri ileriye dönük bir şehir olarak şekillendirir.

» Şehirler ve İlçeler için Karbon Muhasebesi Raporlama

Emisyonların Raporlanması

Şehirlerin; kapsam, gaz, sektör ve alt sektöre göre emisyonları aşağıdakileri takip ederek raporlaması gerekir:
Kapsam Çerçevesi – Tüm emisyon biçimlerini kabul eder; aynı emisyonların iki kez sayılmasını önlemek için bunları doğrudan ve dolaylı olarak ayırır.

Şehir Kaynaklı Çerçeve – Şehir faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonları toplulaştırır ve Kapsam 1, 2 ve Kapsam 3’ün önemli bir kısmı dışındaki her şeyi hariç tutar.

Raporlama Düzeyleri
BASIC: Sabit enerji ve ulaşım ile ilgili çoğu gerekliliği kapsarken, ayrıca atık Kapsam 1 ve Kapsam 3 emisyonlarını da içerir. Gelişim aşamasından bağımsız olarak her şehir için hedeflenir.
BASIC+: Endüstriyel prosesler (IPPU- EK I), tarım (AFOLU- EK II) ve sınır ötesi taşımacılık gibi daha fazla faktörü ekler. Bu faktörler önemli ölçüde katkıda bulunuyorsa, bunun kullanılması daha uygundur.

GPC Raporlama Çerçevesi
GPC, yeknesaklık ve açıklığı garanti etmek için standart bir raporlama şablonu ve kapsamlı talimatlar sunar. Şehirler bu şablonu ihtiyaçlarına göre değiştirebilir ve gerekli emisyonları farklı paydaşlar için çoklu formatlarda sunabilir.

Düzenli Güncellemeler
GHG envanterleri dikkate alındığında, bunların sürekli güncellenmesi önerilir; bu zaman aralığının dışında da, en güncel verileri dahil etmek ve belirlenen azaltım hedeflerinin yerine getirilmesini ölçmek için ihtiyaç oldukça güncellenmelidir. Verilerin sürekli güncellenmesi, doğru kararlar sayesinde pratik iklim eylemini destekleyerek envanterin güncelliğini korumada önemli bir rol oynar.

Değerli Katkının Teşekkürü

Bu web sitesindeki özet, ghgprotocol.org adresinde ilk olarak sunulan içgörüler sayesinde derinlemesine zenginleşmiştir. İçerik, benzersiz tarzımıza uyacak şekilde yeniden ifade edilip uyarlanmış olsa da, Sera Gazı Protokolü tarafından sağlanan temel fikirler ve kapsamlı analiz, konuyu anlamamızı şekillendirmede vazgeçilmez olmuştur. Bu kadar ayrıntılı ve ilham verici bilgileri paylaştığı için Sera Gazı Protokolü’ne içten teşekkürlerimizi sunuyoruz. Onların katkısı olmasaydı bu özet mümkün olmazdı ve bilgi yayma ile bilinçli tartışmayı teşvik etme konusundaki bağlılıklarına derinden minnettarız.

Sürdürülebilirlik yolculuğunuzun potansiyelini size özel içgörüler ve çözümlerle ortaya çıkarın. Karbon muhasebesi ve ESG raporlamasıyla ilgili en son güncellemeler için bültenimize abone olun veya kişiselleştirilmiş rehberlik için ekibimizle iletişime geçin. Birlikte, etkili bir değişim yaratabiliriz.